Kể từ khi các cuộc đụng độ giữa lực lượng Mỹ và Israel với Iran bùng nổ vào ngày 28 tháng 2, ngành năng lượng đã hứng chịu một cú sốc mạnh: ước tính có tới một phần năm nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên toàn cầu bị gián đoạn, kéo theo làn sóng tăng giá và những lời kêu gọi mạnh mẽ hơn thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng tái tạo nội địa.
Trung tâm của cuộc khủng hoảng là các tuyến hàng hải bị phong tỏa, các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng ở Vịnh Ba Tư và các tuyên bố bất khả kháng (force majeure) đang nhanh chóng định hình lại cán cân cung – cầu năng lượng.
Kể từ ngày 28 tháng 2, Iran trên thực tế đã đóng eo biển Hormuz và tiến hành các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh. Hệ quả là việc sản xuất buộc phải dừng lại ở một số quốc gia trong khu vực, từ Qatar đến Iraq.
Theo Reuters, giá dầu Brent đã nhảy vọt từ khoảng 73 USD lúc bắt đầu xung đột lên khoảng 120 USD vào thứ Hai, gây ra biến động dữ dội trên các thị trường toàn cầu.
QatarEnergy đã tuyên bố bất khả kháng đối với các lô hàng LNG xuất khẩu của mình — khối lượng tương đương khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu. Công ty cảnh báo việc khôi phục sản lượng có thể mất ít nhất một tháng.
"Chúng ta cần phải học lại bài học này bao nhiêu lần nữa?" Lucas White, giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại GMO, nói với Morningstar. Ông nhấn mạnh rằng phát điện phân tán — các tấm pin mặt trời và tua-bin gió — sẽ giúp các nền kinh tế ít bị tổn thương hơn trước những gián đoạn nguồn cung dầu khí.
Pavel Molchanov, nhà phân tích tại Raymond James, nhận định cuộc khủng hoảng này "làm nổi bật mối liên hệ giữa an ninh năng lượng và quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo", đồng thời cho rằng giá dầu duy trì ở mức cao có thể thúc đẩy nhu cầu đối với xe điện tại Mỹ.
Các nhà kinh tế tại London School of Economics đã kêu gọi chính phủ Anh đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng “sạch” của riêng mình, viện dẫn việc nước Anh đặc biệt dễ bị tổn thương trước những biến động của giá nhiên liệu hóa thạch trên thị trường quốc tế.
Asia Times lưu ý rằng những xung đột kiểu này có thể củng cố lợi thế mang tính cấu trúc cho các quốc gia châu Á vốn đã đầu tư vào sản xuất pin mặt trời và pin lưu trữ. Trung Quốc và Ấn Độ đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ quá trình triển khai năng lượng tái tạo được đẩy nhanh.
White chỉ ra một tiền lệ: cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022 đã khiến quy mô lắp đặt điện mặt trời ở châu Âu tăng gần gấp đôi và làm tỷ trọng điện từ năng lượng tái tạo trong EU tăng mạnh.
Axios cảnh báo rằng giá năng lượng cao hơn có thể làm gia tăng lạm phát và thúc đẩy việc nâng lãi suất, qua đó khiến chi phí tài trợ cho các dự án năng lượng sạch đòi hỏi vốn lớn trở nên đắt đỏ hơn.
Fitch Solutions cảnh báo rủi ro một số quốc gia châu Á và châu Âu có thể quay lại sử dụng than nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung LNG kéo dài. ClearView Energy Partners cho rằng chính quyền Mỹ cũng có thể xem các biện pháp về năng lượng sạch là một phản ứng thực tế trước tình trạng giá cả leo thang.
Theo Asia Times, xung đột với Iran “đóng vai trò như một bài kiểm tra sức chịu đựng đối với mô hình năng lượng của châu Á”: mức độ dễ tổn thương trong ngắn hạn có thể gia tăng trước khi giảm bớt, nhưng sự bất ổn kéo dài có thể thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và giảm mức độ phơi nhiễm trong dài hạn. Đối với các nhà giao dịch, câu hỏi then chốt vẫn là các gián đoạn sẽ kéo dài bao lâu và những hành động mà các quốc gia cũng như doanh nghiệp sẽ thực hiện để ứng phó.