Mặc dù đà tăng của giá vàng có vẻ đang tạm thời chững lại, các ngân hàng trung ương vẫn liên tục gửi một thông điệp rõ ràng tới thị trường: họ vẫn là những người mua có hệ thống và tận dụng các giai đoạn giá giảm để gia tăng vị thế, ngay cả trong bối cảnh bất ổn kinh tế gia tăng. Dữ liệu mới từ World Gold Council cho thấy trong tháng 3, các ngân hàng nói chung là bên bán ròng, cắt giảm dự trữ khoảng 30 tấn, chủ yếu do các đợt bán ra quy mô lớn từ Thổ Nhĩ Kỳ và Nga.
Tuy vậy, bối cảnh cơ bản của thị trường kim loại quý vẫn tích cực, khi một số quốc gia tiếp tục tăng dự trữ trong giai đoạn giá điều chỉnh. Trong số những người mua tích cực nhất có Ba Lan, Uzbekistan và Kazakhstan, trong khi Trung Quốc tiếp tục chuỗi dài tích lũy vàng. Đối với nhà đầu tư, yếu tố quan trọng không phải là áp lực bán ngắn hạn trong một tháng cụ thể, mà là xu hướng bền vững đã hình thành trong vài năm trở lại đây.
Việc mua vàng ngày càng được xem như một thành tố mang tính chiến lược trong chính sách, được thúc đẩy bởi nhu cầu đa dạng hóa dự trữ, rủi ro địa chính trị và xu hướng giảm dần sự phụ thuộc vào đồng USD. Trung tâm của động lực này vẫn là Trung Quốc. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã tăng dự trữ vàng liên tục trong 18 tháng. Dù quốc gia này dường như không chỉ tập trung vào các biến động giá ngắn hạn, dữ liệu hiện có cho thấy hoạt động mua thường được kích hoạt trong những giai đoạn thị trường tương đối yếu.
Trong tháng 3, ngân hàng trung ương Trung Quốc đã mua 8 tấn vàng — khối lượng mua trong tháng cao nhất kể từ tháng 12/2024 — được thực hiện khi giá vẫn thấp hơn khoảng 16% so với đỉnh tháng 1/2026. Bất chấp tầm quan trọng của nhu cầu từ Trung Quốc, tỷ trọng vàng tương đối thấp trong cơ cấu dự trữ chính thức vẫn là một yếu tố dài hạn đáng chú ý. Theo World Gold Council, tỷ trọng này hiện vào khoảng 15% tổng tài sản dự trữ toàn cầu, cho thấy dư địa đáng kể cho việc tái phân bổ thêm.
Ngay cả trong bối cảnh giá cao, thị trường vẫn tiếp tục thu hút các thành viên mới. Quyết định của Kosovo đưa vàng vào dự trữ lần đầu tiên cho thấy rõ rằng ngay cả các ngân hàng trung ương nhỏ hơn cũng đang tìm cách tăng cường độ ổn định của tài sản thông qua đầu tư vào kim loại quý. Việc mở rộng nền tảng người mua khẳng định vai trò của vàng trong hệ thống tài chính toàn cầu không suy giảm mà ngược lại, đang dần được củng cố.
Cần đặc biệt chú ý tới sự thay đổi trong mô hình hành vi của các ngân hàng trung ương: nhu cầu của họ ngày càng ít nhạy cảm với mức giá so với các chu kỳ thị trường trước đây. Các nhà phân tích cho rằng điều này phản ánh sự dịch chuyển trọng tâm từ định giá ngắn hạn sang các mục tiêu chiến lược dài hạn. Kết quả là một “đáy mang tính cấu trúc” của giá vàng đang dần hình thành.
Mặc dù các hoạt động đầu cơ và dòng vốn chảy vào các quỹ ETF vẫn có thể khuếch đại biến động trong ngắn hạn, nhu cầu từ khu vực chính thức tiếp tục đóng vai trò là yếu tố ổn định trong các giai đoạn điều chỉnh của thị trường. Tuy vậy, điều này không loại trừ khả năng xảy ra những nhịp giảm sâu hơn.
Tuy nhiên, chừng nào các ngân hàng trung ương vẫn coi vàng là một thành tố chủ chốt trong chiến lược dự trữ của mình, thì những đợt suy giảm mạnh nhiều khả năng sẽ đi kèm với sự phục hồi của nhu cầu từ khối chủ quyền. Hiện tại, thị trường dường như đang trong giai đoạn tích lũy/đi ngang, chờ đợi các động lực kinh tế vĩ mô mới. Trong khi đó, các ngân hàng vẫn âm thầm tích lũy vàng — và yếu tố này có thể trở thành một trong những lực đỡ quan trọng cho giá vàng đến cuối năm 2026.