Cặp USD/JPY đã giảm gần 900 pip chỉ trong vài ngày. Đây có thể coi là một kỷ lục (hay đúng hơn là “kỷ lục ngược”) — mức sụt giảm giá mạnh nhất trong những năm gần đây. Giới chức Nhật Bản một lần nữa cho thấy quyết tâm bảo vệ đồng nội tệ — như người ta vẫn nói, “không chỉ nói suông mà còn hành động thực tế”.
Tốc độ lao dốc của giá cho thấy thị trường đã “tin” vào khả năng của Bộ Tài chính Nhật Bản trong việc thay đổi xu hướng dài hạn của cặp USD/JPY. Tuy nhiên, trên thực tế, đợt giảm nhanh như vậy không chỉ được lý giải bởi sự can thiệp từ Tokyo, mà còn bởi đặc điểm trong cách thị trường đang định vị vị thế. Chính vì thế, dù biến động hiện tại rất ấn tượng, nó vẫn chưa cho thấy xu hướng tăng dài hạn đã kết thúc.
Lý do chính cho đợt giảm mạnh như vậy của cặp USD/JPY nằm ở yếu tố bất ngờ. Ngay từ đầu tháng 6, cặp tiền đã ổn định trong vùng 160, vốn từng được giới chức Nhật Bản xem là “lằn ranh đỏ”. Tuy nhiên, Bộ Tài chính khi đó không có động thái can thiệp thực tế nào, chỉ dừng lại ở việc quan sát diễn biến. Thị trường đã diễn giải điều này như một “lời mời” cho đà tăng tiếp diễn, nhất là khi bối cảnh cơ bản khi đó ủng hộ cho xu hướng đi lên. Chỉ trong hai tuần, bên mua đã đẩy giá lên sát ranh giới vùng 163. Tuy vậy, ngay cả ở vùng giá này, nhà chức trách cũng chỉ sử dụng biện pháp can thiệp bằng lời nói, qua đó vô hình trung củng cố niềm tin của giới đầu tư vào “sự kiên nhẫn” của nhà điều hành. Do đó, khi cặp tiền thử thách mốc 164,00 (và giữ trong vùng này gần một tuần), phần lớn nhà giao dịch chỉ kỳ vọng một lần siết chặt ngôn từ nữa từ phía quan chức Nhật Bản. Thay vào đó, thị trường chứng kiến những đợt can thiệp tiền tệ thực sự, có vẻ như với quy mô khá lớn, khiến thị trường hoàn toàn trở tay không kịp.
Một chất xúc tác bổ sung là lượng lớn lệnh dừng lỗ (stop-loss) tích tụ bên dưới các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật quan trọng. Khi chuỗi lệnh này bị kích hoạt theo kiểu dây chuyền, hiệu ứng domino xuất hiện: các hệ thống giao dịch thuật toán bắt đầu tự động gia tăng vị thế bán, còn giới đầu cơ ngắn hạn đồng loạt chốt lời. Kết quả đến tức thì: cú hích ban đầu được khuếch đại nhiều lần bởi chính cơ chế vận hành nội tại của thị trường.
Cũng cần lưu ý rằng đợt can thiệp lần này diễn ra trong một môi trường rất kém thuận lợi (nói giảm đi là “không mấy thuận lợi”) đối với đồng USD. Số liệu tăng trưởng GDP Mỹ yếu và sắc “đỏ” trong chỉ số core PCE không bị thị trường bỏ qua: nhà đầu tư bắt đầu tích cực bàn luận về khả năng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nới lỏng chính sách tiền tệ trong nửa cuối năm. Nếu như các đợt can thiệp của Nhật Bản trước đây chủ yếu diễn ra trong bối cảnh chỉ số DXY tăng ổn định, thì hiện tại đồng bạc xanh đang gặp nhiều khó khăn. Nhờ vậy, bên bán USD/JPY đã tận dụng được thành công ban đầu, kéo cặp tiền giảm gần 9 “figure”.
Tuy nhiên, lịch sử các đợt can thiệp tiền tệ trước đây của Nhật Bản cho thấy một mô hình khá thú vị. Hầu như mỗi lần can thiệp đều đi kèm với việc cặp tiền giảm trong vài giờ hoặc vài ngày đầu, nhưng sau đó thị trường dần quay trở lại với xu hướng tăng. Trong vòng vài tuần, một phần đáng kể, thậm chí gần như toàn bộ mức giảm ban đầu đều được bù lại.
Tất cả những điều này cho thấy điều gì? Trước hết, đợt giảm giá hiện tại có vẻ giống một nhịp điều chỉnh trong khuôn khổ xu hướng tăng dài hạn vẫn đang diễn ra. Đây là một nhịp điều chỉnh lớn, kéo dài, nhưng về bản chất vẫn chỉ là điều chỉnh — mà điều chỉnh, theo định nghĩa, là tạm thời.
Điều quan trọng cần nhớ là chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn ở mức đáng kể, ngay cả khi kỳ vọng về việc Fed nới lỏng chính sách tiền tệ dần bớt đi phần nào. Ngân hàng trung ương Nhật Bản vẫn đang theo đuổi chính sách tiền tệ nới lỏng mạnh mẽ hơn đáng kể so với phần lớn ngân hàng trung ương lớn khác trên thế giới. Hệ quả là chiến lược carry trade vẫn giữ được sức hấp dẫn của mình.
Điều này đặt ra một câu hỏi logic: khi nào nên quay lại mua USD/JPY? Theo quan điểm của tôi, việc cố dự đoán chính xác điểm đảo chiều ngay lúc này là không khôn ngoan. Nhà giao dịch trước hết nên chờ những dấu hiệu rõ ràng cho thấy đà giảm dần suy yếu. Thông thường, sau những biến động đầy cảm xúc như vậy, thị trường sẽ trải qua một vài giai đoạn điển hình: đầu tiên là bán tháo trong hoảng loạn, sau đó là những tín hiệu đầu tiên về sự ổn định và tích lũy (consolidation). Chính giai đoạn này là thời điểm đáng chú ý nhất để mở các vị thế mua.
Mô hình hành vi như vậy đã được quan sát lặp đi lặp lại sau các đợt can thiệp trước đây của Nhật Bản. Cú rơi ban đầu thường tạo ấn tượng về một sự đảo chiều xu hướng sâu rộng; tuy nhiên, sau một thời gian, nhà đầu tư lại quay về tập trung vào các yếu tố cơ bản “kinh điển” (chênh lệch lợi suất trái phiếu, mức độ hấp dẫn của các giao dịch carry trade), và sau đó đồng USD, trong cặp với JPY, dần lấy lại phần lớn những gì đã mất. Chẳng hạn, hồi mùa xuân năm nay, cặp tiền đã giảm hơn 500 pip sau can thiệp của nhà chức trách Nhật Bản, nhưng chỉ trong vòng một tuần, bên mua đã giành lại gần như toàn bộ mức giảm đó.
Do vậy, bối cảnh hiện tại của cặp USD/JPY đòi hỏi sự kiên nhẫn hơn là vội vàng bán ra. Đồng thời, cũng chưa cần hấp tấp mở vị thế mua cho đến khi biên độ dao động giá thu hẹp lại. Nếu bức tranh cơ bản không có thay đổi đáng kể, thì đợt can thiệp lần này rất có thể sẽ đi theo “vết xe” của đa số những lần trước: đồng JPY sẽ “hoàn thành vai diễn” của mình, sau đó bên mua USD/JPY sẽ có cơ hội mở vị thế mua với mức giá hấp dẫn hơn, khi xu hướng tăng dài hạn được nối lại.