FX.co ★ EUR/USD: Liệu Đảng Dân chủ có thể ngăn chặn chiến tranh với Iran?

Chỉ số đô la Mỹ đã giảm sang ngày thứ hai liên tiếp khi thị trường tiếp nhận kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ. EUR/USD cũng đang kiểm định vùng kháng cự gần 1,1260 ngày thứ hai liên tiếp (dải Bollinger trên trên biểu đồ ngày). Bên mua đã cố gắng vượt qua ngưỡng cản này vào ngày hôm qua (mức đỉnh trong ngày chạm 1,1274), nhưng phiên giao dịch đã đóng cửa gần 1,1228.

Các nhà giao dịch không chỉ phản ứng với thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ mà còn với những tuyên bố đầu tiên sau chiến thắng từ các lãnh đạo đảng Dân chủ. Những phát biểu có tác động mạnh nhất tới thị trường liên quan đến hồ sơ nhạy cảm “vấn đề Iran”. Hôm qua, lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cam kết chấm dứt chiến tranh với Iran và lưu ý rằng một số thành viên Cộng hòa cũng có quan điểm tương tự. “Người dân Mỹ không biết rốt cuộc chúng ta đang chiến đấu ở Iran vì điều quái gì,” Schumer nói.

Cần nhớ rằng những chia rẽ về vấn đề Iran trong nội bộ đảng Cộng hòa đã tồn tại ngay cả trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Cuối tháng 9, bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa (Susan Collins, Rand Paul, Thom Tillis và Lisa Murkowski) đã cùng đứng về phía đảng Dân chủ ủng hộ một nghị quyết nhằm chặn các hành động quân sự chống lại Iran nếu không có sự cho phép của Quốc hội — biện pháp này cuối cùng đã không giành đủ số phiếu cần thiết tại Thượng viện.

Giờ đây, bản đồ chính trị đã thay đổi. Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện, điều này giúp những người phản đối việc tiếp tục hành động quân sự có thêm đòn bẩy đối với Nhà Trắng. Những triển vọng đó đã đè nặng lên đồng USD: khả năng chấm dứt chiến tranh với Iran làm giảm phần bù rủi ro địa chính trị và nhu cầu đối với tài sản trú ẩn an toàn, bao gồm đồng USD. Nó cũng làm dịu các rủi ro năng lượng vốn đã góp phần nâng đỡ kỳ vọng lạm phát tại Mỹ trong thời gian gần đây. Giá dầu tương lai tiếp tục giảm sau cú lao dốc mạnh ngày hôm qua: Brent đang giao dịch trong vùng 93–95 USD/thùng và WTI quanh 86–87 USD; cả hai chuẩn giá đều đã giảm hơn 8% trong phiên trước xuống mức thấp nhất kể từ ngày 31/8.

Tóm lại, thị trường đã phản ứng mạnh mẽ với chiến thắng của đảng Dân chủ và những tuyên bố ban đầu, mang tính biểu tượng cao của đảng này.

Nhưng câu hỏi mấu chốt là: Quốc hội thực sự có thể chấm dứt một cuộc chiến ở Trung Đông, hay những tuyên bố này phần lớn chỉ mang tính hùng biện?

Câu trả lời không hề đơn giản. Một mặt, tổng thống là tổng tư lệnh và có thể ra lệnh tiến hành các chiến dịch quân sự. Mặt khác, quyền lực của tổng thống không phải là vô hạn: Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền tuyên chiến và quyền kiểm soát ngân sách quân sự. Luật pháp Mỹ cũng giới hạn thời gian của một số hoạt động quân sự được tiến hành mà không có sự phê chuẩn rõ ràng của Quốc hội. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực thi các ràng buộc đó lại là nội dung của cuộc tranh cãi kéo dài nhiều năm giữa Nhà Trắng và Quốc hội.

Về mặt lý thuyết, đảng Dân chủ có thể thông qua một đạo luật buộc chính quyền Trump chấm dứt các chiến dịch quân sự chống lại Iran. Nhưng có một “điểm nghẽn” lớn: quyền phủ quyết của tổng thống. Để bác bỏ phủ quyết, cần có đa số hai phần ba ở cả hai viện — một ngưỡng mà đảng Dân chủ không có. Vì vậy, nếu không có sự ủng hộ đáng kể từ phía đảng Cộng hòa, họ không thể ban hành đạo luật như vậy.

Nói cách khác, ngay cả khi kiểm soát cả hai viện, đảng Dân chủ cũng không thể đơn phương buộc Trump chấm dứt chiến tranh.

Về mặt hình thức còn có những đòn bẩy nghị viện khác — chẳng hạn các nghị quyết không mang tính ràng buộc — nhưng hiệu lực pháp lý của chúng trong việc buộc phải chấm dứt thù địch là điều đáng ngờ. Kể từ phán quyết INS v. Chadha của Tòa án Tối cao, ý tưởng lách quyền phủ quyết của tổng thống thông qua các thao tác thủ tục đã trở nên thiếu vững chắc về mặt pháp lý. Do đó, trông đợi đảng Dân chủ chấm dứt chiến tranh chỉ bằng một nghị quyết là điều không thực tế.

Đòn bẩy hiệu quả hơn nhiều là ngân sách. Quốc hội có thể từ chối cấp thêm kinh phí cho chiến dịch hoặc ban hành các hạn chế về tài trợ cho những hoạt động cụ thể. Tổng thống không thể tự ý chi tiêu nếu Quốc hội không phân bổ ngân sách: phủ quyết có thể chặn một đạo luật, nhưng không cho phép nhánh hành pháp tự quyết định phân bổ tiền.

Ngay cả ở đây cũng tồn tại những phức tạp. Thứ nhất, số tiền đã được phê chuẩn vẫn còn đó, vì vậy chính quyền có thể duy trì các hoạt động trong một thời gian, dựa trên nguồn lực sẵn có. Thứ hai, các nỗ lực siết chặt tài trợ có thể châm ngòi cho một cuộc đối đầu kéo dài giữa Quốc hội và Nhà Trắng, lan sang các phần khác của ngân sách liên bang. Vì vậy, khó kỳ vọng chiến tranh sẽ chấm dứt nhanh chóng chỉ bằng áp lực ngân sách.

Tuy vậy, chiến tranh vẫn có thể kết thúc mà không cần sự cưỡng chế từ lập pháp, thông qua một quyết định ngay trong nội bộ Nhà Trắng.

The Wall Street Journal đưa tin kết quả bầu cử đã làm gia tăng tranh luận nội bộ về chính sách Iran. Một số quan chức ủng hộ việc leo thang các đòn tấn công để đàm phán từ vị thế mạnh hơn; số khác cho rằng nên chấm dứt chiến dịch. Theo các nguồn tin của WSJ, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ủng hộ tiếp tục chiến dịch, trong khi Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio nghiêng về một giải pháp ngoại giao. Đáng chú ý, Vance đã công khai liên hệ thất bại của đảng Cộng hòa với tác động chính trị của cuộc chiến.

Đối với đồng USD, sự chia rẽ nội bộ này quan trọng hơn nhiều so với một nghị quyết mang tính biểu tượng khác của Quốc hội. Nó cho thấy câu chuyện chấm dứt chiến dịch đang được tranh luận ngay tại trung tâm quyền lực — Nhà Trắng — nơi các quyết định chính sách mang tính then chốt được đưa ra. Bên nào sẽ chiếm ưu thế vẫn chưa rõ ràng. Rõ ràng là việc tiếp tục chiến tranh đang ngày càng trở nên tốn kém về mặt chính trị đối với Trump, nhưng điều đó không có nghĩa ông sẵn sàng chấm dứt nó bằng mọi giá. Thậm chí, thất bại trong bầu cử còn có thể thôi thúc ông tiến hành những đòn không kích mới để phô trương sức mạnh và giành lại thế chủ động.

Vì vậy, tình hình Trung Đông sẽ có ảnh hưởng lớn đến tâm lý thị trường và nhu cầu đối với đồng USD. Nếu Trump nối lại các đòn tấn công quy mô lớn vào lãnh thổ Iran để áp đặt một thỏa thuận theo các điều kiện của Mỹ, đồng USD nhiều khả năng được hỗ trợ nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn tăng lên và giá dầu cao hơn. Nếu xu hướng hạ nhiệt căng thẳng thắng thế, với việc tổng thống được thuyết phục chấp nhận thỏa hiệp, đồng USD sẽ chịu thêm áp lực giảm, bao gồm cả so với đồng euro.

Ở thời điểm hiện tại, phe mua EUR/USD về cơ bản đang định giá kỳ vọng vào khả năng chấm dứt xung đột trong tương lai gần. Tuy nhiên, chỉ kỳ vọng thôi sẽ không duy trì được một xu hướng tăng bền vững — không có gì ngạc nhiên khi cặp tiền này đã hai ngày liên tiếp không vượt qua được vùng kháng cự 1,1260. Để có một nhịp tăng ổn định, cần phải có những hành động cụ thể từ Nhà Trắng xác nhận ý định hạ nhiệt căng thẳng. Hiện nay, câu hỏi về việc chấm dứt chiến tranh vẫn bỏ ngỏ — và cùng với nó là câu hỏi về hướng đi tiếp theo của đồng euro.